Home » Intermittent fasting » Intermittent fasting: cortisol en schildklier disbalans!

Intermittent fasting, een cortisol en schildklier disbalans

Ik ben er vrij zeker van dat ze het PMS noemen, omdat een disbalans in de estradiol – oestrogeen huishouding door een te laag “seks-hormone binding globulin” veroorzaakt door een slechte voeding, te weinig sporten, slecht slapen en overgewicht te lastig klinkt…

Welkom bij een nieuwe blog waarin ik je deze keer wat meer ga uitleggen over intermittent fasting en je hormoonhuishouding m.b.t. de schildklier en cortisol.

Het heeft veel raakvlakken met de afgelopen blog over IF en klachten bij de menstruatie, echter ga ik in dit artikel verder in op de hormonale balansen van de schildklier en cortisol.

Ben je er klaar voor? Goed, laten we dan beginnen.

Wat is IF in een notendop

Sla dit gerust over als je de andere blogs over intermittent fasting hebt gelezen. Weet je het niet meer zeker, lees rustig door.

IF is het anders indelen van je maaltijden gedurende de dag. Het is het principe van het herstellen van een eeuwenoude stressreactie genaamd honger.

Het af en toe honger hebben is in veel opzichten aangetoond goed te werken voor je gezondheid, hierover later meer.

IF gaat dus in tegen de mainstream gedachte dat je heel de dag door moet eten om je motor op gang te houden. Misschien is het principe van die motor op gang houden wel de oorzaak van een slecht functionerende schildklier?

Er zijn verschillende protocollen die je kunt volgen als je aan IF wilt doen. Zo kun je een 5:2 dieet volgen, een om en om dieet of een protocol waar ik zelf fan van ben, namelijk het 16:8 protocol.

Hier schrijf ik er veel meer over, misschien is het slim dit eerst te lezen alvorens je verder gaat.

Kort gezegd, het doel met IF is minder vaak eten waarbij je uiteindelijk als resultaat hebt dat je minder calorieën binnen krijgt.

Punt!

Het vertelt je helaas niks over wat je moet eten, daar zijn de meningen dan ook behoorlijk over verdeeld.

De verschillende assen in het lichaam

Laten we doorgaan naar het onderwerp van dit blog, namelijk de hormonale disbalans en in dit blog de disbalans bij het schildklierhormoon en cortisol.

Als je meer over hormonen wilt weten, en dat wil je, anders lees je dit blog niet, dan moet ik je eerst wat meer vertellen over de assen in het lichaam.

Het gehele lichaam wordt aangestuurd vanuit een centraal punt in de hersenen, genaamd hypothalamus.

Jouw hypothalamus zorgt ervoor dat je hele lichaam synchroon verloopt. Als er insuline aangemaakt moet worden, dan verteld deze rakker dit aan je pancreas, als je groeihormoon nodig hebt, dan regelt die dit en ga zo maar door.

Alle assen vinden dan ook de basis in dit kleine centrum in je hersenen.

Net daaronder bevindt zich de hypofyse, in het Engels de pituitary. Deze maakt zelf ook hormonen aan zoals b.v. groeihormoon.

De hypothalamus antwoord in vele gevallen eerst nara de hypofyse, vandaar dat de assen altijd beginnen met de H en de P van respectievelijk de hypothalamus en de pituitary.

Sommige assen gaan verder naar bepaalde organen, zoals de schildklier, in het Engels thyroid, en naar de bijnieren, wat in het Engels adrenal glands is.

Dit maakt de assen af, namelijk de…

  • HPA as (hypothalamus, pituitary, adrenal glands axis)
  • HPT as (hypothalamus, pituitary, thyroid axis)
  • HPG as (hypothalamus, pituitary, gonadotropin axis)

Goed, de basis heb je, nu door naar de vraag wat deze assen dan doen om vervolgens de antwoorden te geven op de brandende vraag die je hebt.

Heeft intermittent fasting invloed op je schildklierhormoon en cortisol?

De schildklier as (de HPT as)

De as die alles te maken heeft met de werking van de schildklier.

Deze as loopt zoals eerder gezegd van de hypothalamus, naar de hypofyse en naar de schildklier (HPT)/

In de schildklier worden de zogenaamde T3 en T4 hormonen gemaakt. Het enige verschil is het aantal jodium atomen gekoppeld, respectievelijk 3 en 4.

Een essentiële voedingsstof in dit geheel is dus jodium, daar het lichaam zonder jodium het hormoon niet eens kan maken.

T3 zet de cellen in het lichaam aan om te groeien, zich te ontwikkelen en het regelt de verbranding, zodat hart, longen, organen en spieren op de juiste temperatuur blijven. Dat doet het door het bruine vetweefsel te activeren.

T4 dient als een inactief reservoir dat met behulp van het enzym deiodinase kan worden omgezet in T3, het actieve schildklierhormoon.

Het overgrote deel van T3 en T4 is gebonden aan eiwitten.

Het vrije T3 en T4 zijn de hormonen die in het bloed circuleren en die worden gemeten bij een bepaling van de hoeveelheid schildklierhormoon.

Nu weet je de werking van deze as, ik ga je straks vertellen wat IF voor invloed hierop heeft.

Eerst wil ik je meer vertellen over de andere as die een hoofdrol speelt in dit blog.

De stress as (de HPA as)

Dit noemt men ook wel de stress as. De stress as omdat het een hormoon genaamd cortisol aanmaakt.

Cortisol wordt gemaakt in tijden van stress.

Het heeft meerdere functies, waaronder energie allocatie en immuun suppressie. Twee belangrijke factoren als het gaat om stress.

Als het goed is heb je stress als er een situatie zich voordoet waarbij je te weinig energie hebt, dat is namelijk de definitie van stress.

Een leeuw, een ander wild beest, je partner die je gek maakt, huiswerk, financiële dingetjes en ga zo maar door. In ieder geval een situatie die je niet fijn vindt.

In dit geval reageert het lichaam universeel, dat wil zeggen bij iedereen hetzelfde. Het gaat in de survival modus.

Dit betekent het onderdrukken van je immuunsysteem, want als dat wilde beest je grijpt, mag je even geen pijn voelen, maar ook de zogenaamde energie allocatie.

Dit zorgt ervoor dat er energie gaat naar de organen die dit het meest nodig hebben om te vechten of vluchten, juist ja, je spieren.

Deze reactie mag niet te lang duren, omdat dit zorgt dat je een enorm energie te kort ontwikkeld in de omliggende organen, waaronder de hersenen.

Hoe kan het ook anders dan dat je een enorme trek krijgt als je stress hebt, langdurig.

Maar goed, ik dwaal af. De HPA as is dus de as die zorgt voor de aanmaak van cortisol, het stress hormoon.

De voortplantingshormonen as (de HPG as)

Dit is de as die invloed heeft op de voortplantingshormonen bij zowel de mannen (testosteron) als de vrouwen (FSH en LH).

Over deze as heb ik recent veel geschreven.

Wat heeft intermittent fasting voor invloed op je schildklierhormoon?

Als eerste moet je weten dat ons spijsverteringssysteem is ontwikkeld om af en toe rust te hebben. Het mag, en kan niet heel de dag door actief zijn.

Dit is op alles terug te leiden van het simpele feit dat er gewoon niet altijd eten was tot de aanmaak van choline om je spijsvertering te stimuleren wat alleen onder rust gebeurt.

Het is dus complete waanzin om heel de dag door te eten, helaas gebeurt dit wel.

Dit vind je schildklier niet leuk. Anders gezegd, hij trekt dit gewoon niet.

Vasten heeft daarom een positief effect op je schildklier en zijn hormonen. Je herstelt kort gezegd weer het normale ritme van deze rakker.

Je geeft hem weer fases van actief en fases van inactief.

Dit komt omdat het hormoon T3 daalt tijdens het vasten. Dit komt door een verhoging van rT3 (reversed T3). Dit omdat je tijdens het vasten energie wilt besparen, je lichaam weet immers niet wanneer er weer eten voorradig is.

Een te laag werkende schildklier

Dit is dus een situatie waarin er niet voldoende T3 wordt aangemaakt vanuit T4 of er een te hoge ratio rT3 aanwezig is.

Nu zal je denken, dan moet je juist niet vasten, echter niets is minder waar.

Een te laag werkende schildklier is een schildklier die overwerkt is. Overwerkt door te vaak eten, te slechte voeding of geen herstel (lees nachtrust).

Vasten is een onderdeel van het herstellen van dit systeem. Nu wil ik je er wel bij zeggen dat als de schildklier echt te traag werkt, alleen vasten misschien niet de oplossing is. Je zult een goede kijk moeten nemen naar je dagelijkse voeding en misschien zelfs supplementen in moeten zetten.

Hierover ga ik je nu wat meer vertellen.

Wat adviseer ik je bij een schildklierhormoon disbalans

Het is moeilijk te zeggen wat ik precies doe, omdat dit afhankelijk is van de situatie.

Je moet namelijk eerst weten waarom er een disbalans is. De HPT as gaat over veel schijven. Zo stuur de hypothalamus met thyroid releasing hormon (TRH) de hypofyse. Deze laat vervolgens thyroid releasing hormon (TRH) los op de schildklier die de hormonen T3 en T4 en rT3 maakt.

Veel schijven, inderdaad. Het kan dus bij allemaal misgaan 😉

Een veelvoorkomende situatie is dat de schildklier iets te veel werk heeft moeten verrichten en dus op dit moment laag werkt.

Dit betekend dat het geven van rust een goed begin is.

In dit geval zal ik altijd starten met IF.

Dit doe ik i.c.m. het balanceren van de voeding. Het alleen minder gaan eten zal niet zorgen dat de schildklier weer gaat werken. Deze zal de bouwstoffen nodig hebben om de hormonen te kunnen maken. Bepaalde voeding die onmisbaar zijn in dit geval zijn;

  • Schaaldieren
  • Vette vis
  • Bladgroenten
  • Paddenstoelen

Als er een situatie is waarbij het geheel nog verder van huis is, zal ik ook supplementen inzetten. Hierbij moet je denken aan de bouwstoffen van T3 en T4 wat inhoudt;

  • Selenium
  • Jodium
  • Zink
  • Tyrosine
  • Vitamine B3 en complex

Mede omdat deze met mate (bijna niet meer) in de voeding voorkomen.

Stappenplan voor schildklierhormoon disbalans;

  1. Ga starten met IF. Ik kan je alleen maar aanraden het 16:8 protocol te doen. 
  2. ga je voeding aanpassen en neem in ieder geval elke dag de bovengenoemde voeding
  3. Maak een planning zodat je minimaal 3 a 4 keer per week gaat trainen
    1. HIIT training
    2. Circuittraining
    3. Krachttraining
  4. Neem de supplementen zoals hierboven beschreven

Wat heeft intermittent fasting voor invloed op je cortisol?

Alvorens ik je meer ga vertellen over IF en cortisol, moet je weten dat cortisol en een disbalans bij dit hormoon, een grote oorzaak vindt in de zogenaamde epigenetica.

Epigenetica is het proces van het aan en uitzetten van dna codes, beter bekend als methylering. Een moeilijk proces waar ik niet veel over ga vertellen in dit artikel.

De mate van gevoeligheid voor cortisol en dus de mate waarin je stress ervaart heeft veel te maken met je epigenetische codering.

Dit wil zeggen dat IF bij de ene persoon een enorme impact kan hebben op dit hormoon, echter bij een andere deelnemer compleet niet.

Intermittent fasting heeft een effect op zowel je bloedglucose (verlaging) als je insuline (verlaging), echter niet direct op je cortisol.

Cortisol is een stress hormoon.

Als je te kampen hebt met een situatie waarin deze bijvoorbeeld uitgeput is, oftewel niet meer zijn werk doet, dan is IF misschien niet het antwoord.

Dit wil niet zeggen dat ik geen IF inzet, echter het is niet dé oplossing.

Bij cortisol disbalans zit de oplossing vaak in de keuze van je eten, de mate van stress, werk, ontspanning en bijvoorbeeld trainen.

IF heeft dus niet direct veel invloed op je cortisol disbalans. Het kan zelfs een situatie veroorzaken, als de voeding dermate slecht is, dat de disbalans nog verder uit balans wordt gehaald.

Wat adviseer ik je als je een cortisol disbalans hebt

IF is hier niet mijn eerste inzet.

Ik zal je als eerste een deep learning proces laten ondergaan waarbij ik je uitleg wat er afspeelt in je lichaam.

Daarbij komen antwoorden aan de orde die het behandelplan inzetten. Denk hierbij aan;

  • Voeding aanpassen
  • Eetfrequentie verlagen (fractie van IF dus)
  • Korte, intensieve workouts van maximaal 20 – 30 minuten
  • Supplementen

De voeding aanpassen zal bestaan uit het elimineren van suikers en meer eten van vetzuren en eiwitten. Ik leg je hier alles uit.

Eetfrequentie verlagen is het begin van IF, echter ligt de focus puur op het eten van 3 maaltijden per dag. Als dat te lastig is, dan 4. Het moet in het begin een makkelijk en natuurlijk patroon worden.

Korte intensieve workouts. Dit omdat te lange workouts een cortisol piek veroorzaken. Wil je hier meer over weten, lees dan dit artikel.

De supplementen zijn te breed om zo te beantwoorden. Dit is compleet afhankelijk van de situatie waarin je een coaching krijgt. Denk hierbij aan man/vrouw, leeftijd, situatie, epigenetica en meer.

Ik kan je dan ook geen antwoord hierop geven.

Stappenplan voor cortisol;

  1. Maak voor jezelf (of laat het doen) een schema dat je 3 a 4 keer per week een korte workout doet
    1. HIIT training
    2. Krachttraining
    3. Klik hier voor een voorbeeldschema HIIT training
  2. Houd een voedingsdagboek bij en ga alle suikers elimineren
    1. Klik hier voor een complete voedingslijst/thrive_2step]
  3. Neem een stap terug en ga maximaal 3 keer per dag (3 grote maaltijden) eten
  4. Houd dit minimaal 3 maanden vol en ga dan vervolgstappen ondernemen

Conclusie

Op de vraag of je IF in kunt zetten bij hormonale disbalans, kan ik alleen maar “misschien” zeggen. Het is 100% afhankelijk van de situatie, welke disbalans en de persoon.

IF kan perfect gebruikt worden bij een schildklier disbalans, echter gaat de schildklier disbalans vaak gepaard met bv een cortisol disbalans en een insuline disbalans.

Dit maakt het zeer ingewikkeld om een antwoord te geven op de vraag. Het is, zoals eerder gezegd, afhankelijk van de situatie.

Als ik ze afzonderlijk moet beantwoorden;

  • IF bij een schildklier disbalans – Ja!
  • IF bij een voortplantingshormoon disbalans – Ja!
  • IF bij een insuline disbalans – Ja!
  • IF bij een cortisol disbalans – Nee!

Ik hoop dat je weer wat hebt aan deze informatie.

Ik ben benieuwd naar jouw situatie en ervaringen met IF, misschien wil je die hieronder geven.

Spreek je snel!

Jan Willem den Hollander is personal trainer, orthomoleculaire therapeut in de klinische PNI en oprichter van Bewust-Fit en de Bewust-Fit academie.

In 2009 ben is hij begonnen met Bewust-Fit en in de afgelopen 10 jaar heeft hij samen met een heel team aan professionals onze deelnemers gecoacht bij uiteenlopende doelstellingen als afvallen, spiermassa verbeteren en coaching bij bepaalde ziektebeelden.

Wekelijks blogt hij op de website, is hij gastblogger bij o.a. What2Eat en maakt hij educatie video’s op ons YouTube kanaal.